داستان قتلی که باعث شهرت حمام فین شد!

آشنایی با حمام فین از جاذبه‌های تاریخی کاشان

حمام فین قتلگاه یکی از بزرگ‌مردان تاریخ ایران زمین است و شاید دور از انسانیت باشد که آن را به یکی از جاهای دیدنی کاشان تشبیه کنیم؛ اما معماری زیبا و نقش و نگارهای روی دیوارهای حمام، دست‌و‌بال ما را بسته است. این حمام یکی از غم‌انگیزترین مرگ‌های تاریخ را به چشمانش دیده است.

مرگ مرد بزرگی که با خواست خود به قتلگاه رفته و حتی اینکه چطور بمیرد را هم خودش انتخاب کرده. جفای مردمان آن دوره در حق این مرد بزرگ قابل بخشش نیست؛ اما ما وظیفه خودمان می‌دانیم که بیشتر در مورد معماری و زیبایی‌های حمام بگوییم تا خیلی هم دل‌شکسته و غمگین نشوید. به همین دلیل در این مقاله از مجله گردشگری علی بابا قرار است سفری داشته باشیم به سال‌های دور یعنی زمانی که حمام ساخته شد.

حمام فین در شهر کاشان و در نزدیکی بزرگراه امیرکبیر واقع شده است.

علت شهرت حمام فین کاشان، قتل صدراعظم ایران در زمان قاجار است که در دی ماه سال 1230 اتفاق افتاد.

اگر به دنبال زمانی خلوت برای بازدید از حمام فین هستید، قطعاً فصل پاییز و زمستان یکی از بهترین انتخاب‌ها برای شما خواهد بود. فصل تابستان باغ فین پذیرای گردشگران زیادی بوده و شلوغ است.

حمام فین را بهتر بشناسیم…

حمام فین که در باغ فین واقع شده یکی از جاذبه های تاریخی کاشان است که وقایع تاریخی زیادی را به چشم دیده است و بارها برای اتفاقات ناگواری که در آن افتاده، گریسته است. علت اصلی شهرت این حمام، قتل میرزا تقی خان امیرکبیر صدراعظم ناصرالدین شاه قاجار در تاریخ 20 دی سال 1230 است.

این واقعه تاریخی مهم‌ترین عاملی است که گردشگران برای دیدن این حمام به کاشان سفر می‌کنند. متاسفانه بعد از این واقعه تاریخی دردناک، حمام فین و باغ برای مدتی به فراموشی سپرده شدند و این زمان تبدیل شد به بهترین فرصت برای اشرار تا بخش‌هایی از زیبایی‌های این باغ را به غارت ببرند.

حمام فین امیرکبیر
عکس از: سایت Wikipedia

خاطره تاریخی حمام فین، لکه‌ای به سیاهی و بزرگیِ قتل امیرکبیر دارد، درست است، اما اگر بخواهیم زیبایی و ظرافتی که در معماری‌اش خوابیده را در همین یک قتل خلاصه کنیم، ظلم دیگری در حقش است. در محوطه باغ فین کاشان دو حمام وجود دارد که به آن‌ها حمام‌های کوچک و بزرگ می‌گویند. حمام کوچک در دوره صفویه ساخته شده و حمام بزرگ هم در دوره قاجار ساخته شده است. انگار پادشاهِ تازه بدش می‌آمد که از حمام پادشاهِ قبلی استفاده کند و باید یکی مخصوص خودش در باغ فین بسازند.

حمام بزرگ در زمان قاجار و به دستور مستقیم فتحعلی شاه ساخته شد و بیشتر توسط حاکمان و اشخاص بلندمرتبه استفاده می‌شد و در نتیجه خدمه و افراد عادی از حمام کوچک دوره صفوی استفاده می‌کردند. هر دو حمام دارای بخش‌های مختلفی از جمله ورودی، گرم‌خانه، خزینه، آب‌نما، رختکن یا سربینه هستند.

معرفی کلی حمام
عکس از: سایت Iseeworld

با اینکه حمام‌ها زمانی دور ساخته شده‌اند اما تکنولوژی به‌کار رفته در ساخت آن‌ها قابل توجه است. مثلا کانال‌هایی برای عوض کردن آب حمام و تازه کردن آن ساخته شده که مثل ساعت کار می‌کنند. انگار نه انگار که بیش از 100 سال از ساخت آن‌ها می‌گذرد.

یکی از جالب‌ترین بخش‌‌های حمام فین، عایق رطوبتی دیوارهاست که برای جلوگیری از هدر رفتن انرژی و گرم ماندن آب با استفاده از آهک، ساروج و ماسه ساخته شده است. استفاده از مصالح طبیعی و کاربردی باعث شده تا این حمام پس از این همه سال هنوز سرپا باشد.

مقتل امیرکبیر
عکس از: سایت Wikipedia

نگاهی به تاریخچه حمام فین

در باغ فین کاشان دو حمام تاریخی وجود دارد که هر کدام از آن‌ها بنا به دلیلی از اهمیت ویژه‌ای دارند. حمام کوچک هم‌زمان با ساخت بنای اولیه باغ فین کاشان و در دوره صفویه ساخته شده و شهرت آن هم به خاطر واقعه‌ای مهم و تاریخی است. حمام کوچک در اصل شاهد قتل صدراعظم ایران در زمان قاجار بوده و کف این حمام با خون این بزرگ‌مرد رنگین شده است.

تاریخچه حمام فین
عکس از: سایت Wikipedia

یکی از نکات قابل توجه در مورد حمام فین کاشان، وجود 7 کاشی قدیمی در قسمت خزینه است که قدمت آن‌ها به 500 سال قبل برمی‌گردد. حمام کوچک که برای استفاده خدمتکاران و خدمه ساخته شده بود از لحاظ معماری ویژگی بارزی ندارد و بسیار ساده است؛ اما همان‌طور که گفتیم شهرت خود را مدیون بزرگ‌مردی است که حاضر شد در این مکان جان خود را فدای ایران کند. واقعه قتل امیرکبیر آن‌قدر سنگین بود که برای مدتی طولانی باغ فین و حمام فین کاشان به دست فراموشی سپرده شد و همین موضوع هم شرایط را برای غارتگران فراهم کرد تا زیباترین آثار و سنگ‌های مرمر را به غارت ببرند.

حمام بزرگ که به آن حمام سلطنتی هم گفته می‌شود به دستور فتحعلی شاه قاجار و در دوره قاجاریه ساخته شد. با پایان دوران شکوهمند صفویه، حمام کوچک از رونق افتاد و حمام بزرگ هم در این فراموشی و بی‌رونقی نقش پررنگی داشت. حمام بزرگ برای استفاده بزرگان و فرماندهان درباری ساخته شد و به همین دلیل هم از نظر معماری داخلی بسیار ارزشمند است.

دیدنی های تاریخی
عکس از: سایت Wikipedia

در این حمام زیبا از ستون‌های مرمری استفاده شده و تمامی سرستون‌ها و سقف حمام با طرح‌هایی زیبا نقاشی شده است. اگر وارد حمام شوید اولین چیزی که توجه شما را جلب می‌کند همین نقاشی‌های روی دیوارها و سقف است. نقاشی‌های آن‌قدر زیبا و یک شکل هستند که تصور می‌کنید از روی هم کپی شده‌اند.

حمام بزرگ دو سربینه یا رختکن دارد، سربینه اول به ورودی اصلی نزدیک‌تر بوده و با وجود پنجره‌هایی مشبک که نور را دزدانه وارد حمام می‌کند، روشن می‌شود. نور در حمام فین نقش مهمی را بازی می‌کند، چون بدون آن فضای داخلی تاریک و نمور بوده و هیچ کسی دوست نداشته در این فضای تاریک وارد شود.

حمام زیبای فین
عکس از: سایت Mizboon

در سال 1344 حمام بزرگ و کوچک با در نظر گرفتن پایه معماری اصلی و طرح اولیه، مرمت شدند و بعد از آن هم بارها مورد بازسازی قرار گرفتند. این دو حمام در حال حاضر به یکی از جاذبه های گردشگری کاشان تبدیل شده‌اند و بسیاری از گردشگران برای دیدن گذر تاریخ این سرزمین به باغ فین می‌آیند.

رویدادهای تاریخی مهم حمام زیبای کاشان

مهم‌ترین رویداد تاریخی حمام فین کاشان قتل امیرکبیر صدراعظم ناصرالدین شاه قاجار در دی ماه سال 1230 است. تا قبل از این واقعه تاریخی شاید حمام کوچک فین کاشان آن‌قدرها هم شناخته شده نبود، اما از زمانی که شاهدی بر قتل این بزرگ‌مرد شد از آن به‌عنوان یکی از مکان‌های تاریخی کشور یاد می‌شود که به دلیل رخ دادن حادثه‌ای چنان تلخ در آن، به شهرت رسید.

ساعت کاری و شرایط بازدید
عکس از: سایت Tishineh

در واقع دلیل اصلی شهرت حمام کوچک را می‌توان قتل امیرکبیر دانست. برای یک حمام روش خوبی برای به شهرت رسیدن نیست اما سرونوشت ما گاهی دستخوش اتفاقاتی است که در اطراف ما در جریان است و اتفاقاتی که ما کنترلی روی آن نداریم.

بخش‌های مختلف حمام فین

حمام فین کاشان از بخش‌های مختلفی تشکیل شده که هر کدام بنا به دلیل خاصی به این حمام زیبا اضافه شده‌اند. در این بخش قرار است از بخش‌های مختلف حمام فین برای شما بگوییم تا در سفر خود با بخش‌های مختلف آن آشنا باشید و هیچ بخشی از چشمان شما دور نماند.

حمام کوچک

حمام کوچک در دوره صفویه و همزمان با ساخت بنای اولیه باغ فین کاشان ساخته شده است. این حمام به منظور استفاده خدمه ساخته شده و تفاوت اصلی آن با حمام بزرگ در سبک معماری، ابعاد و کاربری آن است. از جمله مهم‌ترین بخش حمام کوچک محلی است که در آن امیرکبیر به قتل رسیده است.

جاذبه های تاریخی کاشان
عکس از: سایت Rajanews

حمام بزرگ

حمام بزرگ که در زمان فتحعلی‌ شاه قاجار ساخته شده مثل یک اثر تاریخی بزرگ است که در آن نمونه‌هایی زیبا از معماری دوره قاجار را می‌توانید ببینید. حمام بزرگ که به آن حمام سلطنتی هم می‌گویند در واقع حمامی بوده برای بزرگان دربار قاجار.

شاید آن‌ها در شأن خودشان نمی‌دیدند که در حمامی که سلطان دیگری ساخته استحمام کنند؛ شاید هم ابعاد و اندازه حمام کوچک را در مقایسه با مقام بالای خود خیلی کوچک می‌دیدند. به هر حال فتحعلی شاه قاجار خودش مسقیما دستور ساخت حمام بزرگ را صادر کرد و معمار و طراح هم تا می‌توانستند سنگ تمام گذاشتند.

دسترسی به مجموعه تاریخی
عکس از: سایت Tishineh

در این حمام هم مانند حمام فین کوچک، قسمت‌هایی شامل ورودی، گرمخانه، خزینه، آبنما، محل شستشو و سربینه یا رختکن ساخته شده است. این حمام زیبا دارای ستون‌های مرمرینی به رنگ زرد است که سرستون‌های آن گچی بوده و با نقش و نگارهای دوره قاجار تزئین شده است. با وجود این همه تزئین و نقش و نگار، انتظار ندارید که اینجا حمام باشد. ظاهر زیبای آن بیشتر شبیه رستوارن‌های سنتی الان است!

جالب است بدانید که حمام بزرگ دو سربینه دارد که سربینه اول یا رختکن اول به ورودی نزدیک‌تر است. در انتهای سربیه سکویی قرار گرفته و بخاری دیواری دارد. در سربینه اول نورگیرهای مشبکی قرار گرفته‌اند که فضا را به خوبی روشن می‌کنند. این دریچه‌های مشبک سفالی به سمت باغ بوده و از میان فضای خالی آن‌ها می‌توانید درختان باغ فین کاشان را ببینید که به دست باد سپرده شده و در حال رقص هستند. نمای زیبایی برای یک حمام است، نه؟

مجسمه هایی در حال حمام کردن
عکس از: سایت Tishineh

سربینه دوم یک حوض در وسط و مسیری برای تردد در ضلع شرقی دارد که کف آن پایین‌تر از سطح سربینه است. معماری حمام بزرگ به صورتی بوده که برای خروج از حمام اول باید از سربینه دوم و بعد از آن از سربینه اول استفاده کرد.

به این ترتیب بعد از استحمام و خروج از گرم‌خانه، اول باید پاهای خود را در حوض سربینه دوم بشویید و بعد از آن در هوایی ملایم بدن خود را خشک کرده و در نهایت وارد سربینه اول شوید و لباس‌های خود را بپوشید. علت این نوع طراحی متعادل کردن دمای بدن و آماده کردن آن برای مواجهه با هوای بیرون از حمام بود.

ورودی

قبل از سربینه یا رختکن ورودی اصلی قرار دارد. این ورودی در اصل مسیری است که برای ورود به سربینه یا رختکن باید طی کنید.

ورودی حمام
عکس از: سایت Tripadvisor

سربینه

سربینه یا رختکن محلی برای تعویض لباس و آماده شدن برای ورود به حمام است. همان‌طور که اشاره کردیم در حمام بزرگ دو سربینه وجود دارد که موارد کاربرد آن قبلاً توضیح داده شده است.

خزینه

خزینه که امروزه به آن حوضچه هم گفته می‌شود، در گذشته محلی برای نظافت و شستشوی افراد بوده است. برای اینکه تصور درستی از خزینه داشته باشید باید بگوییم که مانند حوضچه‌های امروزی آب آن به ندرت عوض می‌شده و افراد زیادی در آن خود را می‌شستند. اما در مورد حمام بزرگ و کوچک قضیه اندکی متفاوت است چون دالان‌ها و کانال‌هایی برای تعویض آب خزینه در کف حمام تعبیه شده بود و آب این حوضچه تازه به تازه عوض می‌شد.

گرمخانه

گرمخانه اتاقی کوچک است که دمای محیطی کنترل شده داشته و هوای آن در حالت خشک یا مرطوب قرار دارد.

حمام فین کاشان
عکس از: سایت Tripadvisor

حوضچه و فواره‌ها

در بخش‌های مختلف حمام فین به‌عنوان یکی از جاهای دیدنی کاشان، حوضچه‌ها و فواره‌هایی وجود دارد که بر زیبایی این مکان اضافه کرده‌‌اند. این حوضچه‌ها که در کف حمام قرار گرفته‌اند با سیستم آبرسانی مخصوص حمام فین کاشان تغذیه می‌شوند.

سیستم آبرسانی

حمام فین کاشان یکی از پیشرفته‌ترین سیستم‌های آب‌رسانی را دارد. آب مورد نیاز حمام از طریق یک حلقه چاه فراهم می‌شود. دهانه این چاه در پشت بام حمام قرار گرفته و به همین دلیل هم هر روز دو کارگر در شیفت‌های مختلف آب را از چاه کشیده و به جوی آب جلوی چاه می‌ریختند. این جوی آب به خزانه منتقل می‌شد که زیر آن با هیزم و زغال روشن بود. با گرم شدن آب داخل خزانه، اب گرم وارد جوی آب شده و به این ترتیب آب سرد و گرم مورد نیاز برای استحمام در حمام فین کاشان آماده می‌شد.

حمام فین تاریخی و زیبا
عکس از: سایت Tripadvisor

شگفتی‌های معماری حمام

یکی از مهم‌ترین شگفتی‌های معماری در حمام فین کاشان، استفاده از مصالحی طبیعی برای ضدآب کردن حمام است. در این حمام که یکی از جاذبه های تاریخی کاشان است، از ماسه، ساروچ و آهک برای عایق‌کاری دیوارهای حمام استفاده شده است و به دلیل طبیعی بودن این مصالح هنوز هم این حمام در مقابل آب عایق است.

آب جاری در جوی، حوض‌های باغ و استخرها از چشمه سلیمانیه تامین می‌شود؛ اما آب مورد نیاز برای حمام را از چاه تامین می‌کردند. لوله‌کشی آب در حمام هم قابل توجه است و در آن تمامی قوانین فیزیک رعایت شده است. حمام فین طوری ساخته شده که همواره به وقت نیاز آب گرم و سرد کافی داشته باشد و این آب هم از طریق لوله‌کشی‌های کاملاً حرفه‌ای به حمام منتقل می‌شود.

دیدنی های کاشان
عکس از: سایت Tripadvisor

بالای ستون‌ها و روی سقف حمام فین نقش و نگارهای تک‌رنگی دیده می‌شود که همگی در بخش‌های مختلف تکرار شده‌اند. ظرافت و زیبایی از دیوارهای این حمام می‌بارد و نقش و نگارهای روی آن طوری هستند که تصور می‌کنید از روی هم کپی شده یا با شابلون کشیده شده‌اند. ستون‌های حمام همگی از جنس مرمر زردرنگی هستند که به صورت چند ضلعی ساخته شده و بار دیوارها و سقف را به دوش می‌کشند.

ستون‌ها ساده هستند اما سرستون‌ها دارای نقش و نگارهای تکرار شونده هستند. سقف حمام و طاق‌های آن دارای طرح‌های متفاوتی بوده و به شکل خشتی ساخته شده‌اند. در برخی از بخش‌های سقف می‌توانید نورگیرهایی را ببینید که برای تأمین روشنایی مورد نیاز حمام ساخته شده‌اند.

حمام فین کجاست؟
عکس از: سایت Tripadvisor

بهترین زمان بازدید از حمام کاشان

باغ فین و حمام فین کاشان در هر فصلی زیبایی‌های خاص خود را دارد و می‌توانید در تمام فصول سال از این مکان زیبا بازدید کنید. اما اگر دنبال زمانی هستید که باغ خلوت باشد و خودتان باشید و خودتان، فصل پاییز و زمستان بهترین انتخاب برای شما خواهد بود. حمام همیشه سر جایش هست و شرایطش هم تغییری نمی‌کند، این باغ فین است که در فصل‌های مختلف سال به رنگ‌های متفاوت در آمده و هر بار به صورتی زیبا عشوه‌گری می‌کند.

جاذبه های گردشگری کاشان
عکس از: سایت Tripadvisor

اگر دوست دارید باغی هفت رنگ ببینید که برگ‌های درختان مثل سربازهای تیر خورده هر لحظه خود را جلوی پاهای شما می‌اندازند، پیشنهاد می‌کنیم فصل پاییر را انتخاب کنید؛ اما اگر به دنبال سرسبزی و آواز پرندگان و خنکای مطبوع هوا هستید، قطعاً فصل بهار یکی از بهترین انتخاب‌های شما خواهد بود.

حمام فین کجاست؟

استان اصفهان، کاشان، خیابان امیرکبیر، باغ فین کاشان

حمام فین کاشان روی گوگل مپ

مسیر دسترسی به حمام تاریخی فین

برای دسترسی به حمام فین کاشان باید ابتدا به باغ فین بروید. پس باید راهی شهر تاریخی کاشان در استان اصفهان شده و سپس وارد بزرگراه امیرکبیر شده و سپس وارد بلوار امام رضا شوید، از بلوار امام رضا وارد بلوار باقرالعلوم شده و بلوار را تا انتها برانید. در انتهای این بلوار وارد خیابان مصطفی‌زاده خواهید شد. از اینجا به بعد باید پیاده بروید تا به حمام تاریخی فین کاشان برسید.

ساعت کاری و شرایط بازدید

ساعت کاری حمام فین از 9 صبح شروع شده و گردشگران می‌توانند تا ساعت 18 عصر از زیبایی‌های این باغ لذت ببرند.

دیدنی های کاشان
عکس از: سایت Tripadvisor

حمام فین کاشان، یک خاطره تلخ یا یک اثر بی‌مثال

حمام فین کاشان خاطرات تلخ و شیرین بسیاری دارد، خاطراتی از آب بازی کودکان در حمام و خاطره‌ای تلخ از قتل امیرکبیر. این بنای زیبا که یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی باغ فین کاشان است که در دو دوره صفویه و قاجاریه ساخته شده و دو ساختمان مجزا شامل حمام کوچک و حمام بزرگ یا سلطنتی دارد.

حمام کوچک ساده است؛ اما حمام بزرگ آنقدر زیباست که با ورود به آن تصور نمی‌کنید وارد یک حمام شده‌اید. در این مقاله از معماری و بخش‌های مختلف حمام فین به‌عنوان یکی از جاهای دیدنی کاشان و جاذبه های تاریخی کاشان گفتیم و امیدواریم در سفر بعدی بتوانید بخش‌های مختلف این حمام زیبا را ببینید.

ممکن است به این مطالب نیز علاقه‌مند باشید
ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

۱ دیدگاه
  1. بدبخت می‌گوید

    فقط دزدی
    15000پول پارکینگ میگیرن
    بعد میری سمت حمام اعلام میکنن حمام تعطیل

    کرونا شده ابزار دزدی حکومت