مسجد نصیرالملک شیراز؛ جشن شیشه‌های پر از راز

مسجد نصیرالملک یکی از بهترین جاهای دیدنی شیراز است که توجه خیلی‌ها را به خودش جلب کرده، به‌ویژه در این سال‌های اخیر که بازار سلفی و عکاسی با موبایل هم داغ‌تر شده. کمتر کسی تا مسجد نصیرالملک می‌رود و بدون عکس با شیشه‌های رنگی‌اش برمی‌گردد.

وقتی حرف از جاهای دیدنی شیراز باشد، اول یاد بازار وکیل و باغ ارم می‌افتید که خیلی معروفند. اما نکند بازدید از مسجد نصیرالملک را فراموش کنید که تجربه بی‌نظیری‌ست. در ایران مسجدهای تاریخی زیادی وجود دارد که احتمالا خودشان یا عکس‌شان را دیده‌اید، مثل مسجد کبود تبریز، مسجدهای تاریخی اصفهان یا مسجد وکیل.

اما مسجد نصیرالملک شیراز تصور شما را از ساختمان مسجد تغییر می‌دهد. این بنا که به مسجد صورتی هم شناخته شده، پر است از کاشی‌های صورتی و شیشه‌هایی که جشنی از نور به‌پا می‌کنند. در این نوشته از علی‌بابا درمورد زیبایی‌های مسجد نصیرالملک،‌ تاریخچه و بهترین زمان بازدید از آن نوشته‌ایم.

 

مسجد نصیرالملک کجاست؟

مسجد صورتی ایران را در شهر بهارنارنج، در جنوب خیابان لطفعلی خان زند، کوچه نصیرالملک پیدا می‌کنید، جایی که به محله گود عربان معروف است. این بنا یکی از دیدنی‌های شیراز است که لحظه‌های خوب بازدید از آن تا زنده‌اید در ذهن‌تان می‌ماند.

مسجد نصیرالملک شیراز

از تاریخچه‌ این مسجد چه می‌دانید؟

نصیرالملک لقب میرزا حسن علی خان، حاکم فارس، بوده که در ۱۲۵۵ خورشیدی دستور ساخت مسجد را داد. او از خانواده سرشناس قوام شیرازی و پسر قوام‌الملک بود.

نصیرالملک همان‌طور که از اسمش می‌شود فهمید، از طبقه اشراف بود. مردم او را به‌عنوان حاکمی عادل می‌شناختند که بخش زیادی از املاکش را به خیریه اختصاص داد. جالب است بدانید نوادگان نصیرالملک هم درآمد امروز این مسجد را برای امور خیریه هزینه می‌کنند.

مسجد نصیرالملک شیراز

اگر کتیبه مسجد را بخوانید، نام حاج محمد حسن معمار و میرزا رضا کاشی گر کار را به‌عنوان معمار مسجد می‌بینید. ۱۱ سال طول کشید تا در ۱۲۶۶ کار ساخت و تزیین این بنا به‌پایان برسد، اما بدون شیشه‌های رنگی معروفش.

احتمالا استاد حاج میرزا که چند سال بعد شیشه‌ها را طراحی و اجرا کرد، می‌دانست چه کار ارزشمندی به‌جا گذاشته، ولی شاید تصورش را نمی‌کرد که سال‌ها بعد گردشگران از شهرها و کشورهای مختلف چطور جذب بازی رنگ و نور شیشه‌های رنگی مسجد نصیرالملک می‌شوند.

مسجد نصیرالملک شیراز

چه ویژگی‌هایی دارد؟

جلوی دو در چوبی باشکوه مسجد که بایستید و سرتان را بالا بگیرید، مقرنس‌کاری طاق نمای بزرگ آن چشم‌تان را می‌گیرد. کاشی‌های هفت‌رنگ آن بی‌شباهت به مسجدهای دیگر نیست، اما حضور رنگ صورتی از همین‌جا حضورش را به‌رخ می‌کشد. رنگ همه کاشی‌ها در این بنا رنگ طبیعی‌ست.

پای‌تان را که از هشتی آجری داخل بگذارید، وارد حیاط مسجد می‌شوید که دل‌باز است و تماشایی؛ حوض وسط حیاط، گلدان‌های دورش و ساختمان‌هایی که اگرچه چشمگیرند، شاید فرق خاصی با مسجدهای دیگر نداشته باشند. اما این تازه شروع داستان است.

مسجد نصیرالملک شیراز

در شمال حیاط طاق مروارید را پیدا می‌کنید و در جنوب، ایوان جنوبی و گلدسته‌ها قرار گرفته‌اند. ایوان‌های شمال و جنوب چندان قرینه به‌نظر نمی‌رسند، چراکه در شمال گلدسته‌ای طراحی نشده. در شرق گاو چاه و شبستانی‌ست که هفت ستون رنگی دارد و در شمال شرقی حیاط دیگری وجود دارد که امامزاده زنجیری را در آن پیدا می‌کنید.

اما از ضلع غربی بگوییم که همه داستان‌ها به این‌جا ختم می‌شوند، شبستان اصلی مسجد نصیرالملک که پنجره‌هایش را با شیشه‌های رنگی پوشانده‌اند؛ شیشه‌هایی که نور را به رنگین‌کمانی از شور و قشنگی تبدیل می‌کنند.

اصلا بدون خرید در مراکز خرید شیراز که این سفر تکمیل نمی‌شود!

شبستان اصلی

آن‌چه مسجد نصیرالملک را بین گردشگران معروف کرده، صحنه‌هایی‌ست که در این شبستان می‌بینید. از سقف تا پنجره و ستون‌های شبستان غربی دیدنی‌ست. کاشی‌کاری‌ها چشم‌نوازند و اگر سرتان را بالا بگیرید، تزیین و معماری سقف کاری می‌کند تا جایی که گردن‌‌درد اجازه دهد، سرتان را بالا نگه ‌دارید و غرق تماشا ‌شوید. کاشی‌ها پُرند از نقش گل و بوته و آیه‌هایی که با خط ثلث نوشته شده‌اند.

مسجد نصیرالملک شیراز

ستون‌های شبستان غربی دو ردیف شش‌تایی هستند که تعدادشان یادآور دوازده امام است. مارپیچ‌های روی ستون‌ها همیشه توجه توریست‌ها را به خودش جلب می‌کند.

بین این ستون‌های قشنگ، هفت طاق چشمه‌ای قرار گرفته که درمجموع منظره‌ دلچسبی به‌وجود آورده‌اند. در امتداد آنها محراب را پیدا می‌کنید که کف آن از سطح شبستان کمی پایین‌تر است و با سنگ مرمر فرش شده. تزیین این شبستان ممکن است شما را به‌یاد مسجد وکیل بیندازد که تصورتان هم درست است،‌ چراکه در تزیین نیم‌نگاهی به مسجد وکیل داشته‌اند.

اما جلوه این زیبایی‌ها ‌با وجود عبور باریکه‌های نور از شیشه‌های رنگی صدچندان می‌شود. هفت پنجره‌ بزرگ ساختمان با چهارچوب چوبی و شیشه‌های رنگی که طرح گل دارند، پوشیده شده.

اگر صبح زود به مسجد نصیرالملک بیایید، تابش نور به پنجره‌ها غوغا می‌کند. بازار عکاسی و تماشا در این ساعت از روز حسابی داغ است. خیلی از مسافران با شور و شوق از خواب صبحگاه‌شان می‌گذرند تا این بازی رنگ و نور را از دست ندهند.

مسجد نصیرالملک شیراز

کف شبستان با فرش‌های رنگی پوشیده شده و زمانی‌که نور پنجره‌ها روی فرش می‌افتد، جشن رنگ برپا می‌شود. اگرچه بعضی‌ها فکر می‌کنند اگر فرش نبود، بازی رنگ‌ها دیدنی‌تر هم می‌شد.

نکته‌های جالبی درمورد معماری و تزیین شبستان وجود دارد، مثل ستون‌های سنگی آن که سنگ‌هایش از کوه‌های اطراف شیراز جمع‌آوری و حجاری شده‌اند. یا تعداد پنچره‌های معروفش که هفت تا هستند، تمثیلی از هفت آسمان یا هفت درِ بهشت.

در شیشه‌های رنگی شبستان چهار رنگ اصلی می‌بینید، زرد، آبی، سبز و قرمز. همه‌ این شیشه‌ها قدیمی هستند و در مرمت آنها هم از شیشه‌های قدیمی خانه‌های دیگر استفاده شده. در تصویر کاشی‌های مسجد نصیرالملک نقش کلیسا هم پیدا می‌شود، اتفاقی که تنها در دوره قاجار ممکن بود بیفتد.

شبستان شرقی

این‌جا شبستان زمستانی‌ست. سقف آن با کاشی‌های کوچک تزیین شده و هشت طاق‌نما دارد. موزه اوقاف در شبستان شرقی قرار گرفته. سر درِ این شبستان با شعر حضرت سعدی قشنگ‌تر شده: غرض نقشی‌ست کز ما باز ماند. پشت شبستان شرقی به گاو چاه راه دارد.

مسجد نصیرالملک شیراز

گاو چاه

با وجود امکاناتی که امروز در زندگی داریم، تصور دویست سال پیش سخت به‌نظر می‌رسد. آنها گاهی برای آب کشیدن از چاه، از گاو یا حیوانات دیگر کمک می‌گرفتند. چاه مسجد نصیرالملک از قدیم مانده و گاو چاه محل نگهداری حیواناتی بوده که از چاه آب می‌کشیدند. آب چاه وارد حوضچه می‌شد و بعد از فواره حیاط مسجد فوران می‌کرد.

طاق مروارید

ایوان شمالی مسجد به طاق مروارید یا شاه‌نشین معروف است. سقف آن مقرنس‌کاری باشکوهی دارد و به‌خاطر تورفتگی طاق‌های آن که شبیه مروارید است، به طاق مروارید مشهور شده. همه جای این ایوان با کاشی‌های هفت‌رنگ تزیین شده و خیلی چشم‌نواز است.

ایوان جنوبی

ایوان یا طاق‌نمای جنوبی سقفی شبیه طاق مروارید دارد و با مقرنس‌کاری تزیین شده. گل‌دسته‌هایش آن‌را از از طاق شمالی متمایز کرده، ولی‌ کاشی‌کاری‌های مشابهی دارند.

امامزاده زنجیری

امامزاده سید جلال الدین که از نوادگان امام سجاد است، به امامزاده زنجیری شهرت دارد. آرامگاه او در شمال شرقی مسجد نصیرالملک در حیاط کوچکی قرار گرفته. بنای امامزاده زنجیری را در دوران صفوی ساخته‌اند، اگرچه بعضی از تزیین‌های آن در دوره زندیه و قاجار انجام شده.

مسجد نصیرالملک شیراز

گردشگران خارجی درباره مسجد نصیرالملک چه می‌گویند؟

این مسجد بین گردشگران خارجی به مسجد صورتی معروف شده. آنها در سایت‌های گردشگری مثل تریپ ادوایزر از تجربه بازدید این بنای تاریخی خیلی تعریف کرده‌اند. مثل مارسل جی که در زمستان ۱۳۹۸ از آن بازدید کرده و نوشته: «این‌جا ارزش دیدن دارد. هر چه درباره آن شنیده‌اید، درست است! اگر می‌خواهید بازتاب رنگ‌ها را ببیند، صبح بین ۷:۳۰ تا ۱۰ بروید.»

دوک که آخر پاییز ۱۳۹۸ از انگلیس به شیراز آمده بود، در این مورد می‌گوید: «این مسجد آینه‌ای از رنگ‌هاست. جایی است که احساس آرامشی بی‌نظیر می‌بخشد.» الک یونانی هم مسافر پاییز بوده و می‌نویسد: «گوشه‌ خلوتی پیدا کنید، بنشینید و از جشن رنگ‌ها لذت ببرید!» آرمانوس که آبان ۱۳۹۸ از سوییس به ایران آمده بود، می‌گوید: «هیچ دلیلی نباید باعث شود دیدن این مسجد را از دست بدهید.»

بهترین زمان دیدن مسجد نصیرالملک کی است؟

تردیدی نیست که صبح زود و درست زمانی که درهای مسجد روی بازدیدکنندگان باز می‌شود، بهترین زمانی است که می‌توانید تابش نور اریب آفتاب را روی شیشه‌های رنگی تماشا کنید. تجربه گردشگران می‌گوید نه تنها قبل از ساعت ۱۰ صبح زمان مناسبی‌ست، بلکه نیمه دوم سال زاویه تابش نور جذاب‌تر از بهار و تابستان به‌نظر می‌رسد.

ساعت بازدید و قیمت بلیت را می‌دانید؟

در بهار و تابستان از ساعت ۷:۳۰ تا ۷ شب می‌توانید به این‌جا بیایید، اما در پاییز و زمستان ساعت بازدید مسجد نصیرالملک تغییر می‌کند و از ۷ صبح تا ۵:۵۰ عصر باز است. یادتان باشد روزهای شهادت و تعطیلات رسمی امکان بازدید ندارد. بلیت ورودی مسجد را در سال ۱۳۹۸ به قیمت سه هزار تومان می‌خرید.

مسجد نصیرالملک شیراز

مسیر دسترسی کدام است؟

اگر بخواهید با مترو به مسجد نصیرالملک بروید، خط ۱ مترو را سوار شوید و در ایستگاه ولی‌عصر پیاده شوید. از مترو تا مقصدتان حدود هزار و ۴۰۰ متر فاصله است.

راه بعدی اتوبوس است که اگر اتوبوس خط ولی‌عصر – نمازی در مسیرتان بود، شما را در چهارراه مشیر پیاده می‌کند. از چهارراه تا مقصدتان حدود هزار و ۶۰۰ متر فاصله‌ دارید، می‌توانید قدم‌زنان بیایید یا تاکسی سوار شوید. گذشته از تاکسی‌های آنلاین با تاکسی گذری هم می‌توانید خودتان را به خیابان لطفعلی خان زند برسانید.

جاذبه های نزدیک کدامند؟

مسجد نصیرالملک از جاذبه‌های گردشگری معروف شیراز دور نیست. اگر اهل پیاده‌روی باشید، با یک ربع پیاده‌روی به بازار وکیل می‌رسید که در فاصله هزار و ۳۰۰ متری مسجد قرار دارد. مجموعه وکیل چند ساعتی سرتان را گرم می‌کند. بعد می‌توانید در همان حوالی سری به شاهچراغ بزنید و زیارت کنید.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید
ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.