مقبره بی بی مریم قشم؛ دریادریا مرجان

معرفی مقبره بی‌بی مریم و شنیدنی‌های آن

برکاوان، جِسم یا قشم با آن آسمان لاجوردی و ابرهای سفیدش، ساحل صخره‌ای و غروب سرخش، یک مکان استراتژیکی بوده که خون به جگر خیلی از آن‌طرفی‌ها‌ می‌کرده، چه برسد به این‌طرفی‌ها. آن از پرتغالی‌ها که چشم ایرانی‌ها را در آن زمان دور دیده بودند و آمدند و قلعه پرتغالی خودشان را در جزیره قشم بنا کردند. آن از انگلیسی‌ها که یک‌تنه زدند کل نیروی دریایی رضاشاه را در زمان جنگ جهانی با آب یکسان کردند. آن هم از هلندی‌ها که یک چشمان به هند بود و چشم دیگرشان به خلیج فارس.

اسپانیایی‌ها هم از آن‌طرف اروپا کشان‌کشان با آن کشتی‌های چوبی بزرگ و ادعای همه‌کاره بودنشان آمدند و جزیره قشم را تصرف کردند. حالا تصرف کردن قشم همانا و چو افتادن نام و نشان و زبان اسپانیایی بین مردم همانا. حتی یک نام اسپانیایی برداشتند و گذاشتند روی همه چیزش؛ روستای تم سنیتی، گورستان تم سنیتی و آرامگاه تم سنیتی (Tom Seniti / Tomb Saint).

زیارتگاه بی بی مریم چه زیبایی‌هایی دارد؟ آیا شباهتی بین این زیارتگاه با بی بی مریم قلهات کشور عمان وجود دارد؟ مجله گردشگری علی‌بابا این‌بار به طور خاص به یکی از جاهای دیدنی قشم می‌پردازد.

ایران، استان هرمزگان، جزیره قشم، روستای تم سنیتی.

با هواپیما یا ماشین به استان هرمزگان و جزیره قشم بروید. همین که وارد روستای تم سنیتی شدید، از در و همسایه سراغ مقبره بی بی مریم را بگیرید تا پیدایش کنید.

این بی بی مریم، آن بی بی مریم بختیاری نیست

یک بی بی مریم دیگری هم در قلهات کشور عمان وجود دارد که آن هم مانند مقبره بی بی مریم قشم یکه‌وتنهاست. معماری‌اش که دست کمی از مقبره تم سنیتی خودمان ندارد. حتی ظاهر و باطنشان هم کم و بیش با یکدیگر مو نمی‌زند، اما این کجا و آن کجا. خیلی‌ها هم فکر که می‌کنند سردار مریم بختیاری یا همان بی بی مریم بختیاری در این‌جا دفن شده که نامش را روی این مقبره گذاشتند.

جاذبه های بی بی مریم
عکس از: سایت ITTO

منتها او از شیرزنان چهارمحال و بختیاری بوده که روس‌ها و انگلیس‌ها را زیر چکاچک شمشیر و تیروتیرکشی اسلحه‌اش به زانو در می‌آورده و سروصورت‌شان را پایین و در جنگ جهانی اول فراری‌شان می‌داده. این نویسنده و فعال حقوق زنان از مبارزان دوره مشروطیت بوده که بعد از مبارزاتی در تخت فولاد اصفهان آرام گرفته است. با اینکه نمی‌دانم چه ارتباطی ممکن است بین بی بی مریم بختیاری با این بی بی مریم باشد، اما مردم معتقدند که این آرامگاه محل دفن یک بزرگی یا یک عزیزی بوده که هنوز نام و نشانش هویدا نیست.

تاریخ مرجانی مقبره بی بی مریم

آرامگاهی که گفته می‌شود از همان معماری‌های ناب سلجوقی است که با گنبد مرجانی و آهک صدفی داخلش همه اسپانیایی‌ها را خراب خودش کرده بود. گفتم خراب، خرابی گنبدش که به خاطر سختی روزگار است، با آن پایه‌های هشت ضلعی خارجی مقبره که از داخلش چهار ضلعی به نظر می‌رسد، چقدر مرا یاد رصدخانه‌هایی می‌اندازد که از این‌سو و آن‌سوی آسمان شب را رصد می‌کنند؛ آن هم از نوع باستانی و مرجانی‌اش.

مقبره بی بی مریم
عکس از: سایت ایرنا

با اینکه اسپانیایی‌ها نام تم سنیتی (مقبره مقدس) را روی روستا و قبرستانش گذاشتند، اما خط و خطوط‌های درشتی از زبان فارسی و عربی به شکل نسخ و ثلث و کوفی روی سنگ‌های قبرستان حکاکی شده که می‌گویند از همان دوره‌های بعد از اسلام هستند. از طرفی هم که سرتان را بچرخانید به دورتادور مقبره بی بی مریم، قطعات سفالی پیدا می‌کنید که قدمت‌شان برمی‌گردد به سلسله‌های قاجار و صفوی یا حتی دوره ایلخانی.

چیز دندان‌گیری که از تاریخ مبهم آرامگاه بی بی مریم دستم را نگرفت، اما بماند از محققانی که می‌گویند این مقبره از همان مقبره‌های مهری یا مهرپرستی قبل از اسلام است. برخی هم می‌گویند قبل از اسلام نه، دوره ساختش بعد از اسلام و به دوره ایلخانان یا سلجوقیان برمی‌گردد.

یعنی ما را هی به قرن‌های 5، 6، 7 و 8 هجری قمری این‌ور و آن‌ور می‌کنند. خیلی‌ها هم می‌گویند که قدمتش بین زمان تیموری تا صفوی است و سابقه قبرهای حجاری‌شده اطراف زیارتگاه بی بی مریم را هم از قرن 9 تا 11 هجری قمری تخمین می‌زنند و حالا خدا می‌داند حرف کدام را باور کنم.

دسترسی به مقبره
عکس از: سایت ITTO

با این‌که کار از کار گذشته و بخشی از گنبد مقبره خراب شده، اما بودند کسانی که در 27 دی 1377 آن را در آثاری ملی ایران به ثبت برسانند. یک مقبره بی بی مریم دیگری هم وجود دارد که در کشور عمان قرار گرفته. منتها رسیدگی عمانی‌ها به آن بهتر از ماست. حداقل خرابی کمتری نسبت به مقبره بی بی مریم قشم داشته و دارد.

گشتی در مقبره بی بی مریم

اگر خانه‌های شمال با آن سقف‌های قرمزش یا خانه‌های سنگی کردستان با آن طبقاتش یا خانه‌های خشتی در یزد ذوق‌زده‌مان نکند، گنبد مرجانی مقبره بی بی مریم قشم حتما ذوق‌مرگ‌مان می‌کند. در جاهای دیدنی قشم که تا دل‌تان بخواهد سنگ و سنگریزه پیدا می‌شود، بنا کردن آرامگاهی با سنگ، لاشه سنگ، سنگریزه، گچ و خاکستر که برای آن زمانی‌ها کاری نداشت. بیرون گنبدش را هم از سنگ‌های مرجانی و داخلش را از لایه‌های آهک ساختند تا خودش را خوب جزئی از طبیعت ببیند.

جاذبه های گردشگری قشم
عکس از: سایت ITTO

با این‌که بیرون زیارتگاه بی بی مریم به سادگی اطرافش است و هیچ کتیبه یا نوشته‌ای در داخلش وجود ندارد، منتها جای خالی کاشی‌های مینیاتوری در دیوارهای داخلی‌اش چیز دیگری می‌گویند. البته همین کاشی‌کاری‌ها هم خیلی با ما روراست نیستند که از کجای تاریخ سردر آورده‌اند و اصلا قصه‌شان چه بوده و چه‌ها کشیده‌اند در این چندصد ساله.

درب مقبره بی بی مریم هم عین درب کوچک چوبی خانه‌های روستایی می‌ماند که موقع وارد شدن به آن حتما باید با خودتان ور بروید و ابعاد بدن‌تان را با چهارچوب در چفت کنید که یک‌وقت خاکی‌وخلی نشوید یا به در و دیوار نخورید.

گنبد مقبره بی بی مریم
عکس از: سایت ITTO

مقبره بی بی مریم کجاست؟

آدرس متنی: ایران، استان هرمزگان، جزیره قشم، مجاوری روستای توریان، روستای تم سنتی، مقبره بی بی مریم یا مقبره تم سنیتی.

مقبره بی بی مریم روی گوگل مپ

مسیر دسترسی به مقبره

جزیره قشم را که می‌دانید کجاست! بعد از وارد شدن به این بزرگ‌ترین جزیره ایران، با اتوبوس و تاکسی‌های جزیره قشم به مجاور روستای توریان، سپس به روستای تم سنیتی بروید.

قبرهای داخل آرامگاه
عکس از: سایت مهرنیوز

آرامگاه بی بی مریم؛ شگفتی مرجان دریایی

همین‌مان مانده که از فرسنگ‌ها و ژرفا زیر خلیج فارس، شهر یا تمدن باستانی پیدا شود که همه را مسحور کند. البته این کار را خیلی وقت پیش کرده و همین جزایر خلیج فارس بودند که چشم اسپانیایی‌ها را گرفته بود و نام روستای قشم را به زبان خودشان در آوردند.

من جایی نمی‌شناسم که اسم روستا و گورستان و آرامگاهش یکی باشد، اما مقبره بی بی مریم یکی از زیباترین جاهای دیدنی قشم محسوب می‌شود و اگر می‌توانستم گنبدش را تاج سرم می‌کردم، اما به سرمه کردن گچ‌بری‌های ساروجی‌اش روی چشمانم هم قانع هستم.

ممکن است به این مطالب نیز علاقه‌مند باشید
ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.